Endometriose cysten:
Endometriose-cysten [endometriomen] komen regelmatig voor. Echoscopisch kun je cysten zien die gevuld zijn met bloed. Dit zijn niet altijd endometriosecysten. Alleen via pathologisch anatomisch onderzoek is vast te stellen of het endometriose is.
Cyste behandelen?
Je hoeft niet altijd wat aan een cyste te laten doen. Dit hangt af van je buikklachten en of die gerelateerd zijn aan de menstruatie. Ook vraagt de arts of je pijn hebt bij vrijen, plassen of ontlasting en of je problemen hebt met zwanger worden. Uiteraard speelt ook de grootte van de cyste een rol.
Chirugie of medicijnen?
De behandeling van endometriose-cysten bestaat uit chirurgie en/of medicamenteuze behandeling. Alle medicamenteuze behandelingen zijn ongeveer even effectief voor de verlichting van de buikpijnklachten en pijn bij gemeenschap.[1] De gouden standaard voor het verwijderen van endometriomen is [laparoscopische] chirurgie.[2] De meerwaarde van medicamenteuze voor- of nabehandeling bij chirurgie is niet aangetoond.[3] Voorbehandeling kan zinvol zijn als je klachten hebt en er een wachttijd bestaat voor de ingreep. Sommige gynaecologen adviseren medicamenteuze nabehandeling (voor vrouwen zonder kinderwens) om de kans op het weer terugkomen van endometriose te verminderen. Maar het is niet bewezen dat dit echt helpt.
Na chirurgische behandeling, kunnen endometriose-cysten weer terugkomen. Dit komt vaker voor bij vrouwen die dubbelzijdige cysten hadden (58,3 %), dan bij vrouwen met een enkelzijdige cyste (26,2 %).[4] De kans op het weer terugkomen van endometriomen na chirurgische behandeling is veel groter na fenestratie (het maken van een venstertje in de cystewand om zo de cyste leeg te laten lopen) vergeleken met het totaal verwijderen van de cyste. De kans op re-operatie was onafhankelijk van de grootte van de cyste en/of leeftijd van de patiënt.[5]
Cysten en IVF
Artsen zijn het er niet over eens of endometriomen voor een IVF-behandeling verwijderd moeten worden. Er zijn aanwijzingen dat de opbrengst aan eicellen minder is na het verwijderen van endometriose-cysten, maar dat geldt ook voor andere eierstok-cysten. Ander onderzoek bevestigt dit niet.[6] Veel IVF-artsen zijn echter beducht voor endometriomen, omdat het aanprikken hiervan waarschijnlijk de kans op een infectie verhoogt. De praktijk leert dat de meeste IVF-patiënten met endometriomen weinig last hebben van deze endometriomen tijdens de stimulatiefase van de IVF- behandeling. Het beleid bij patiënten met endometriomen verschilt per ziekenhuis.
Literatuur:
1] C Farquhar, C Sutton.
The evidence for the management of endometriosis.
Current Opinion in Obsterics and Gynecology 1998, 10, 321-32
2] CJG Sutton, Jones KD.
Laser laparoscopy for endometriosis and endometriotic cysts.
Surg Endosc 2002, 16, 1513-7
3] C Chapron, JB Dubuisson, Afauconnier, M Vieira
Prise en charge des kystes ovariens endometriosiques.
J Gynecol Obstet Biol Reprod 2001, 30, S78-85
4] KD Jones, CJG Sutton.
Recurrence of chocolate cystes after laparoscopic ablation.
J Am Assoc Gynecol Laparoscop 2002, 9, 315-20
5] A Saleh, T Tulandi.
Reoperation after laparoscopic treatment of ovarian endometriomas by excision and by fenestration.
Fertil Steril 1999, 72, 322-4
6] M Canis, JL Pouly, Tamburro S, Mage G, Wattiez A, Bruhat MA.
Ovarian response during IVF-embryo transfer cycles after laparoscopic ovarian cystectomy for endometriotic cysts of > 3 cm in diameter.
Hum Reprod 2001, 16, 2583-6
WNP Willemsen, UMCN, Nijmegen (17-12-2002)