Adenomyose en behandelingen

Er is niet één behandeling die voor iedereen werkt. Welke behandeling het beste past, hangt af van verschillende factoren, zoals hoe erg de klachten zijn, de leeftijd, een eventuele kinderwens en hoe het lichaam reageert op de behandeling. Behandelingen zijn gericht op het verminderen van klachten en het verbeteren van de kwaliteit van leven. Het is belangrijk om behandelkeuzes altijd samen met een arts te bespreken, zodat de behandeling zo goed mogelijk aansluit bij jouw situatie.

Adenomyose en de overgang

Adenomyose hangt samen met hormonen in het lichaam. Daardoor hebben de klachten vaak te maken met de menstruatiecyclus.⁸ Wanneer iemand in de overgang komt, daalt het hormoongehalte in het lichaam en stopt de menstruatie. Bij de meeste vrouwen nemen de klachten van adenomyose dan sterk af of verdwijnen ze helemaal. De overgang is daarom voor veel vrouwen een belangrijk omslagpunt. Het is wel goed om te weten dat vrouwen die na de overgang hormoontherapie gebruiken, soms opnieuw klachten kunnen krijgen.⁹ Dit komt doordat hormonen de adenomyose weer actief kunnen maken.

Leefstijl en ondersteunende behandeling

Aanpassingen in leefstijl kunnen helpen om beter met klachten om te gaan. Denk hierbij aan:

Voeding:

Lees meer over voeding hier.

Supplementen:

We weten dat adenomyose samenhangt met ontsteking en een meer actief immuunsysteem in het.^{2, 3} Het kan daarom helpen om ontsteking in het lichaam te verminderen met supplementen. Bespreek met een diëtist of arts wat voeding, leefstijl en eventueel supplementen voor jou zouden kunnen betekenen.

Psychologische ondersteuning:

We weten dat stress duidelijke effecten heeft op hoe je pijn ervaart. Daarom kan het zinvol zijn om stress zo veel mogelijk te verminderen en gezonde gewoontes in je dagelijkse routine in te bouwen zoals ademoefeningen of ontspanningstechnieken.

Op onze website hebben we een artikel over omgaan met endometriose, en één over de verbinding tussen stress en pijn.

Als je veel last hebt van stress of somberheid en dit je dagelijks leven beïnvloedt, is het verstandig om met een psycholoog te praten.

Bekkenfysiotherapie:

Bekkenfysiotherapie is een behandelmethode die kan helpen bij het verminderen van bekkenpijn, pijn bij het vrijen en spierspanning rondom het bekken. Door middel van manuele technieken, oefeningen en ademhalingsoefeningen werkt een gespecialiseerde fysiotherapeut aan het ontspannen en herstellen van de bekkenbodemspieren. Er is bewijs dat bekkenfysiotherapie pijn kan verminderen.^{6, 7}

Aanvullende therapieën zoals acupunctuur, reiki, hypnotherapie of ontspanningstechnieken kunnen sommige mensen helpen bij pijnbeleving en stress. Meer informatie vind je hier.

Symptomatische behandeling

Deze behandelingen zijn gericht op het verminderen van pijn en bloedverlies, maar behandelen de adenomyose zelf niet.

Pijnstillers (NSAID’s):
Medicijnen zoals ibuprofen, diclofenac of naproxen kunnen helpen bij het verminderen van pijn, en kunnen helpen bloedverlies te verminderen. Deze medicijnen verminderen de stoffen in het lichaam die pijn en ontstekingen veroorzaken (prostaglandinen).¹

Tranexaminezuur:
Dit medicijn bevordert de stolling en kan worden gebruikt om hevig menstruatiebloedverlies te verminderen. Gemiddeld neemt het bloedverlies met de helft af, en vier van de vijf vrouwen blijken tevreden.¹

Hormonale behandeling

Net als bij endometriose, reageert adenomyose op hormonen. Bij elke menstruatie gaat het slijmvliesweefsel bloeden, wat klachten kan veroorzaken. Door de menstruatiecyclus te onderdrukken, kunnen de klachten verminderen.

Medicijnen die de cyclus onderdrukken zijn bijvoorbeeld de anticonceptiepil of progestagenen (één van de bestanddelen van de pil). Deze kunnen de groei van adenomyose afremmen of stoppen, waardoor de vrouw niet meer menstrueert. Bij sommige vrouwen kunnen hierbij bijwerkingen optreden.

Anticonceptiepil:
De pil kan klachten verminderen, ook wanneer er een stopweek is. Het effect is vaak groter als de pil wordt doorgeslikt zonder stopweek. De NuvaRing zou hiervoor ook gebruikt kunnen worden. De pil is niet geschikt voor iedereen, bijvoorbeeld bij hoge bloeddruk of bij roken. En sommige vrouwen ervaren bijwerkingen.¹

Progestageen-bevattende behandelingen:
Zoals het Mirena-spiraal of tabletten zoals orgametril. Deze behandelingen zorgen ervoor dat de menstruatie vermindert of stopt, wat klachten kan verlichten.¹

GnRH-analogen:
Medicijnen zoals leuproreline (Lucrin) leggen de werking van de eierstokken tijdelijk stil. Hierdoor ontstaat een kunstmatige overgang. Klachten kunnen sterk verminderen, maar er kunnen ook overgangsklachten optreden, zoals opvliegers en nachtzweten.¹

Operatieve behandeling

Als medicijnen onvoldoende helpen of te veel bijwerkingen geven, kan een operatie worden overwogen.

Gerichte operatie (kijkoperatie)
In zeldzame gevallen kan adenomyose lokaal worden verwijderd, bijvoorbeeld bij een plaatselijke verdikking (adenomyoom) of cysteuze adenomyose. Dit is een cyste in de baarmoederwand, bestaande uit adenomyoseweefsel dat gevuld is met bloed en vaak veel pijn veroorzaakt. In ervaren handen kan dit vaak via een kijkoperatie (laparoscopie) worden uitgevoerd. Of dit technisch haalbaar is, hangt af van de locatie en grootte van de adenomyose.¹

Embolisatie van de baarmoederslagaders
Hierbij worden de bloedvaten die de baarmoeder van bloed voorzien gedeeltelijk afgesloten. Dit kan bij sommige vrouwen leiden tot vermindering van klachten. In Nederland loopt momenteel een vergelijkende studie waarin het effect van embolisatie wordt vergeleken met een baarmoederverwijdering. Meer informatie is te vinden op questa-studie.nl.¹

Hysterectomie (verwijderen van de baarmoeder)

Als er geen kinderwens meer is en de klachten blijven aanhouden ondanks behandeling, kan het verwijderen van de baarmoeder een definitieve oplossing zijn. Vooraf moet zorgvuldig worden uitgesloten dat de klachten een andere oorzaak hebben.1

Tot slot

Het behandelen van adenomyose is vaak een zoektocht. Wat voor de één werkt, werkt niet altijd voor de ander. Het kan tijd kosten voordat de juiste behandeling gevonden is, en de behandeling kan veranderen afhankelijk van jouw situatie en levensfase. Bespreek jouw klachten en wensen altijd met een arts, bij voorkeur een gynaecoloog met ervaring in adenomyose.

Referenties

[1] Adenomyose | Amsterdam UMC. 5 Dec. 2024, https://www.amsterdamumc.nl/nl/patienteninformatie/adenomyose.htm.

[2] Rossi, Margherita, Silvia Vannuccini, Tommaso Capezzuoli, et al. “Mechanisms and Pathogenesis of Adenomyosis.” Current Obstetrics and Gynecology Reports 11, no. 2 (2022): 95–102. https://doi.org/10.1007/s13669-022-00326-7.

[3] Bourdon, M., P. Santulli, M. Jeljeli, et al. “Immunological Changes Associated with Adenomyosis: A Systematic Review.” Human Reproduction Update 27, no. 1 (2021): 108–29. https://doi.org/10.1093/humupd/dmaa038.

[4] Atlıhan, Ufuk, Onur Yavuz, Hüseyin Aytuğ Avşar, Can Ata, Selçuk Erkılınç, and Tevfik Berk Bildacı. “Vitamin D Evaluation in Adenomyosis: A Retrospective Cross-Sectional Study.” Turkish Journal of Obstetrics and Gynecology, ahead of print, October 6, 2024. https://doi.org/10.4274/tjod.galenos.2024.41662.

[5] Xie, Lei, Xin Wang, Junyang Chu, et al. “Effects of Omega-3 Fatty Acids on Chronic Pain: A Systematic Review and Meta-Analysis.” Frontiers in Medicine 12 (November 2025). https://doi.org/10.3389/fmed.2025.1654661.

[6] Can, Gökçe, Isabel Pinto Amorim das Virgens, Boglárka Fehér, et al. “Physiotherapy for Endometriosis-Associated Pelvic Pain: A Systematic Review and Meta-Analysis.” Pain Medicine (Malden, Mass.) 27, no. 1 (2026): 95–103.

[7] Wójcik, Małgorzata, Renata Szczepaniak, and Katarzyna Placek. “Physiotherapy Management in Endometriosis.” International Journal of Environmental Research and Public Health 19, no. 23 (2022): 16148. https://doi.org/10.3390/ijerph192316148.

[8] Cleveland Clinic. “Adenomyosis: Causes, Symptoms & Treatment.” Accessed March 9, 2026. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/14167-adenomyosis.

[9] Gemmell, L. C., K. E. Webster, S. Kirtley, K. Vincent, K. T. Zondervan, and C. M. Becker. “The Management of Menopause in Women with a History of Endometriosis: A Systematic Review.” Human Reproduction Update 23, no. 4 (2017): 481–500. https://doi.org/10.1093/humupd/dmx011.

Alle informatie is gecontroleerd door een gynaecoloog.