Adenomyose klachten en diagnose

Wat is Adenomyose

Adenomyose is een aandoening waarbij het baarmoederslijmvlies (het endometrium genoemd) in de spierlaag van de baarmoeder (het myometrium) ingroeit. Dit weefsel bestaat uit klieren en steunweefsel (stroma). Het reageerd op hormonale schommelingen tijdens de menstruatiecyclus.¹

Adenomyose wordt niet gezien als een vorm van endometriose, omdat dit weefsel bij adenomyose binnen de baarmoederwand zit en niet daarbuiten.

Wat zijn de klachten van adenomyose?

Iedereen met adenomyose ervaart de aandoening anders. Sommige mensen hebben veel en ernstige klachten, terwijl ongeveer 30% van de mensen met adenomyose weinig tot geen klachten heeft.² Er zijn ook veel verschilende mogelijke klachten.
 
De meer voorkomende klachten bij adenomyose zijn:^{3, 5}

• Hevige en/of langdurige menstruatiebloedingen
• Pijnlijke menstruaties
• Chronische pijn in het bekken(pijn die aanhoudt buiten de menstruatie)
• Een gevoel van druk of volheid in de onderbuik
• Moeite met zwanger worden
• Pijn diep in de buik bij seks

Daarnaast hebben mensen met adenomyose vaak ook andere aandoeningen, zoals endometriose of andere chronische pijn- of gynaecologische aandoeningen. Daardoor is het soms moeilijk om te bepalen welke klachten door adenomyose worden veroorzaakt.

Hoe wordt adenomyose vastgesteld?

Historische context

Vroeger kon adenomyose alleen worden vastgesteld door weefsel van de baarmoeder onder de microscoop te onderzoeken.⁴ Dit gebeurde meestal nadat de baarmoeder was verwijderd (hysterectomie). Daardoor werd adenomyose vooral vastgesteld bij vrouwen die hun baarmoeder hadden laten verwijderen, vaak op latere leeftijd.³ Dit leidde lange tijd tot de onjuiste aanname dat adenomyose vooral bij oudere vrouwen voorkwam.

Huidige diagnostische methoden

Door betere scans kan adenomyose tegenwoordig vaak zonder operatie worden herkend en vastgesteld. Hierdoor weten we dat adenomyose ook voorkomt bij jongere vrouwen die nog menstrueren.

• Klachten: De arts bespreekt eerst de klachten en beoordeelt of adenomyose een mogelijke oorzaak is. Een diagnose wordt niet alleen op basis van klachten gesteld, omdat er veel andere aandoeningen zijn met vergelijkbare klachten. Adenomyose kan ook samen voorkomen met bijvoorbeeld endometriose. Daardoor is het soms lastig om te bepalen welke klachten door adenomyose worden veroorzaakt.

• Innwendig onderzoek (vaginaal toucher): Bij een inwendig onderzoek kan de arts soms voelen of de baarmoeder vergroot, zachter of gevoelig is. Dit kan een aanwijzing zijn voor adenomyose, maar is op zichzelf niet voldoende voor een diagnose.

• Vaginale echo (transvaginale echografie): Een vaginale echo is een uitwendig onderzoek waarbij een kleine, dunne staaf voorzichtig in de vagina wordt gebracht. Met behulp van geluidsgolven maakt dit apparaat beelden van de baarmoeder en eierstokken. Het onderzoek is meestal snel en duurt maar een paar minuten. Het kan soms wat oncomfortabel aanvoelen, maar is over het algemeen niet pijnlijk.
  Dit is meestal het eerste beeldvormende onderzoek. Hiermee kan de arts kenmerken zien zoals een verdikte of onregelmatige baarmoederwand.

• MRI-scan: Een MRI-scan kan soms meer duidelijkheid geven. Een MRI maakt gedetailleerde foto's van de binnenkant van je lichaam met behulp van magneetvelden en radiogolven — zonder röntgenstraling. Tijdens het onderzoek lig je stil in een soort grote tunnel. Het apparaat maakt veel geluid, maar je voelt er niets van. Een MRI duurt meestal tussen de 30 en 60 minuten.⁵

Hoe vaak komt adenomyose voor?

Het is moeilijk te zeggen hoe vaak adenomyose voorkomt. Dit komt omdat adenomyose niet altijd wordt herkendt, en omdat verschillende onderzoeken verschillende regels gebruiken om de diagnose te stellen.

Schattingen lopen uiteen, maar recente onderzoeken laaten ziendat adenomyose voorkomt bij ongeveer 20–35% van de vrouwen.⁶ Dat betekent dat adenomyose misschien zelfs vaker voorkomt dan endometriose, dat bij ongeveer 10% van vrouwen wordt vastgesteld.

Referenties

[1] International Working Group of AAGL, ESGE, ESHRE and WES, et al. “An International Terminology for Endometriosis, 2021.” Facts, Views & Vision in ObGyn, vol. 13, no. 4, Dec. 2021, pp. 295–304. PubMed, https://doi.org/10.52054/FVVO.13.4.036.

[2] Peric, H., and I. S. Fraser. “The Symptomatology of Adenomyosis.” Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology 20, no. 4 (2006): 547–55. https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2006.01.006.

[3] Chernofsky, Mildred. “Adenomyosis.” Johns Hopkins Medicine. https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/adenomyosis.

[4] Bird, C. C., et al. “The Elusive Adenomyosis of the Uterus--Revisited.” American Journal of Obstetrics and Gynecology, vol. 112, no. 5, Mar. 1972, pp. 583–93. PubMed, https://doi.org/10.1016/0002-9378(72)90781-8.

[5] Adenomyose | Amsterdam UMC. 5 Dec. 2024, https://www.amsterdamumc.nl/nl/patienteninformatie/adenomyose.htm.

[6] Gunther, Rutger, and Christopher Walker. “Adenomyosis.” StatPearls, StatPearls Publishing, 2025. PubMed, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539868/.

Alle informatie is gecontroleerd door een gynaecoloog.