Daar zit je dan. Tegenover de huisarts. Je hebt al weken, misschien zelfs jaren, klachten. Na lang twijfelen besluit je toch een afspraak te maken. Want wat als er wél iets aan de hand is? Maar je zorgen worden weggewuifd. Misschien komt het door stress, je voedingspatroon of een gebrek aan beweging. Menstruatiepijn hoort er nu eenmaal bij. Met een recept voor de anticonceptiepil en een lijstje met psychologen loop je naar buiten. Je hebt nog steeds pijn, nog steeds dezelfde vragen en nog meer twijfels. 

Dit wordt ook wel medical gaslighting genoemd. Een fenomeen dat helaas nog veel te vaak voorkomt in de praktijk. Het rapport van Voices for Women, dat op 12 oktober 2026 is overhandigd aan de Tweede Kamer laat zien hoe groot dit probleem is:  

75% van de ondervraagde vrouwen geeft aan dat zij zich niet gehoord voelde door hun huisarts of specialist.  

Wat is medical gaslighting? 

Medical gaslighting ontstaat wanneer een zorgverlener de ervaringen van een patiënt onvoldoende serieus neemt, waardoor deze het gevoel krijgt dat haar klachten worden overdreven, ingebeeld of verkeerd begrepen. 

In de praktijk kan dit betekenen dat menstruatiepijn wordt afgedaan als iets wat erbij hoort, buikklachten worden toegeschreven aan stress of vermoeidheid wordt verklaard vanuit psychische problemen, zonder dat lichamelijke oorzaken voldoende zijn onderzocht. 

Het rapport van Voices for Women laat zien hoe vaak vrouwen zich niet gehoord voelen. 

• Slechts 22% van de vrouwen voelde zich gehoord bij de huisarts. 
• Slechts 24% van de vrouwen voelde zich gehoord bij de zorgspecialist. 

Voor vrouwen met endometriose en adenomyose is dit extra relevant. Klachten kunnen jarenlang aanwezig zijn voordat de juiste diagnose wordt gesteld. Wanneer signalen niet serieus worden genomen, kan de zoektocht naar passende zorg nog langer duren. Ondertussen kunnen pijn en vermoeidheid hun tol eisen. Vrouwen beschrijven gevolgen voor hun mentale welzijn, werk, relaties, identiteit en kwaliteit van leven. Niet gehoord worden raakt dus niet alleen de zorg die je ontvangt, maar ook het vertrouwen dat je hebt in jezelf en je eigen lichaam. 

Lichamelijke klachten of psychische klachten? 

De relatie tussen lichaam en geest is complex. We weten steeds beter dat psychische klachten lichamelijke gevolgen kunnen hebben. Langdurige stress kan bijvoorbeeld invloed hebben op hoe iemand zich voelt en lichamelijke klachten ervaren. Maar die relatie werkt ook andersom. Langdurige pijn, vermoeidheid en onzekerheid over je gezondheid kunnen juist leiden tot stress, angst of somberheid. 

De uitdaging is om beide kanten serieus te nemen en zorgvuldig te onderzoeken wat er speelt. Toch beschrijven vrouwen in het rapport dat lichamelijke klachten soms al snel een psychische verklaring krijgen. Zo kreeg 53% van de vrouwen volgens het rapport het advies om rust te nemen, meer te bewegen of een psycholoog te bezoeken. Dergelijk advies kan passend zijn, maar mag niet in de plaats komen van noodzakelijk lichamelijk onderzoek. Wanneer een psychische verklaring te vroeg wordt aangenomen, bestaat het risico dat andere oorzaken onvoldoende aandacht krijgen. Het rapport beschrijft bovendien hoe een eenmaal vastgelegde psychische verklaring in het medisch dossier vervolgcontacten kan beïnvloeden. Nieuwe lichamelijke klachten worden dan mogelijk opnieuw vanuit die eerdere verklaring bekeken, waardoor verder onderzoek wordt vertraagd. 

De gevolgen: van zelftwijfel tot een vertraagde diagnose 

De gevolgen van medical gaslighting gaan verder dan een teleurstellend gesprek met een arts. Wanneer je herhaaldelijk niet wordt gehoord, kun je gaan twijfelen aan je eigen lichaam. Je vraagt je af of je je aanstelt, of je klachten wel ernstig genoeg zijn en of het zin heeft om opnieuw hulp te zoeken. Tegelijkertijd kunnen lichamelijke klachten blijven bestaan of verergeren, terwijl een passende diagnose uitblijft. Vrouwen beschrijven in het rapport hoe de zoektocht naar erkenning en behandeling hun mentale welzijn, werk, relaties en kwaliteit van leven beïnvloedt.

Ook het vertrouwen in de zorg kan beschadigd raken. Sommige vrouwen voelen zich machteloos of besluiten minder snel opnieuw hulp te zoeken. Daardoor ontstaat het risico dat klachten nog langer onbehandeld blijven. Het rapport beschrijft dat juist het structurele gebrek aan erkenning voor veel vrouwen bijzonder belastend is. Niet alleen de klachten zelf, maar ook het gevoel er alleen voor te staan, maakt de zoektocht zwaar. 

Wat moet er veranderen? 

Vrouwen hebben behoefte aan zorgverleners die luisteren, doorvragen en hun klachten serieus nemen. Dat betekent niet dat iedere klacht een direct aantoonbare lichamelijke oorzaak heeft of dat een psychische verklaring nooit passend is. Het betekent wel dat er ruimte moet zijn voor zorgvuldig onderzoek, zonder te snel conclusies te trekken. 

Het rapport benadrukt verschillende verbeterpunten: 

Bron

De cijfers en bevindingen in deze blog zijn afkomstig uit het rapport Ervaringen van vrouwen met (onverklaarde) gezondheidsklachten. In opdracht van ZonMw analyseerden Nivel en Ditto Care de ervaringen en enquêtes die via Voices for Women zijn verzameld. De resultaten geven inzicht in terugkerende ervaringen van vrouwen die vastlopen in de zorg. Ze zijn niet zonder meer representatief voor alle vrouwen in Nederland. Benieuwd naar alle bevindingen en aanbevelingen? Lees hier het volledige rapport.