Medische desinformatie: wel bekend, niet herkend

Meer dan 60% van de mensen maakt zich zorgen over medische desinformatie op internet. Zo blijkt uit onderzoek van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM). Ruim de helft van de mensen komt medische desinformatie tegen op social media, maar veel mensen weten niet goed hoe medische desinformatie te herkennen.

Herkennen lukt niet altijd

Veel mensen zijn zich bewust dat niet alle informatie op internet betrouwbaar is. Meer dan 60% maakt zich hier dan ook zorgen over. Van de 740 respondenten gaf slechts iets meer dan de helft aan dat ze medische desinformatie goed kunnen herkennen. Ruim 3% van de mensen noemde uiterlijk van de maker van bijvoorbeeld een filmpje een aspect dat ze meewegen in het herkennen van desinformatie. In de praktijk blijkt dit niet altijd betrouwbaar te zijn.

Belasting voor de zorg

Uit eerdere onderzoeken bleek dat artsen veel tijd in de spreekkamer kwijt zijn aan het weerleggen van desinformatie. Dit geldt ook andere beroepsgroepen, zoals verpleegkundig specialisten. Onderwerpen die veel benoemd worden zijn het gebruik van oxytocine, corticosteroïden en vaccinaties.

Regels veelal onbekend

Het IVM deed daarnaast ook onderzoek of mensen de regels rond reclame over medicijnen kennen. Mag je jouw positieve ervaringen met een medicijn eigenlijk online zetten? De regels hiervoor zijn streng, maar grotendeels onbekend. Slechts een derde van de mensen wist dat je bijvoorbeeld ervaringen met het afvallen door semaglutide niet via internet mag verspreiden.

IVM-directeur Ruud Coolen van Brakel: “Desinformatie over medicijnen en medische desinformatie in de breedte is een groeiend probleem in de samenleving. Meerdere redenen liggen hieraan ten grondslag: commerciële belangen van alternatieve therapieën of van internetcowboys, verlies aan vertrouwen in wetenschap en in instituties, en de razendsnelle verspreiding van onjuist of nepnieuws via sociale media zijn voorbeelden hiervan. Het uit zich ook in een breed scala van vormen: van AI-fakeprofielen van bekende artsen en wetenschappers via betaalde influencers die onjuiste gezondheidsclaims de wereld inslingeren, tot aan malafide internetverkopers op het darkweb en zelfs desinformatie verspreidende politici in binnen- en buitenland. Dit is niet onschuldig. Het kan ertoe leiden dat de vaccinatiegraad van kinderen daalt waardoor ziekten uit het verleden weer opduiken, dat vrouwen ongewenst zwanger raken omdat ze de pil niet vertrouwen, dat mensen onnodig in het ziekenhuis belanden door op eigen houtje afslankmiddelen te gebruiken, dat levensreddende therapieën niet vertrouwd worden en heil gezocht wordt in onwerkzame behandelingen, tot aan vermijdbare overlijdens als gevolg van aankoop van gevaarlijke (designer)geneesmiddelen met valse claims via dubieuze internetaanbieders. Het IVM wil hier iets aan doen en roept partijen op gezamenlijk de handschoen op te pakken om verantwoord gebruik van geneesmiddelen weer in het centrum van de aandacht te zetten.”

Twijfel je als patiënt of informatie wel klopt? Kijk dan eerst op betrouwbare sites als Thuisarts.nl, apotheek.nl of de bijsluiter van je medicijn. Heb je dan nog vragen? Praat erover met je (huis-)arts of apotheker.
Lees meer: https://www.medicijngebruik.nl/projecten/informatiepagina/5725/dag-van-verantwoord-medicijngebruik-2026